Fazla mesai ücreti hesaplama
Aylık brüt maaşınızı ve fazla mesai saatinizi girin; normal çalışma için %50 zamlı, tatil günleri için %100 zamlı net tutarı hesaplayalım.
Fazla mesai nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesine göre fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Günde kaç saat çalışıldığına bakılmaz; esas olan haftalık toplam süredir. Örneğin pazartesiden cumaya günde 9 saat çalışan biri toplam 45 saate ulaşır ve fazla mesaisi oluşmaz. Ancak altıncı gün de çalışırsa o günün tamamı fazla mesai sayılır.
Denkleştirme uygulamasında ise işveren iki aylık süre içinde haftalık ortalamayı 45 saatin altında tutmak koşuluyla bazı haftalarda daha uzun çalıştırabilir. Bu durumda fazla mesai ücreti doğmaz.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Saat başı ücret hesabı için aylık brüt maaş, aylık çalışma saatine bölünür. Aylık iş günü 26, günlük çalışma süresi 7,5 saat olarak kabul edildiğinde aylık toplam 195 saate ulaşılır. Örneğin 52.000 TL brüt maaş alan bir çalışanın saat başı brüt ücreti 52.000 ÷ 195 ≈ 266,67 TL olur.
Normal fazla mesaide bu tutar 1,5 ile çarpılır: 266,67 × 1,5 = 400 TL saat başı fazla mesai ücreti. 10 saat fazla mesai yapılırsa brüt tutar 4.000 TL, kesintiler sonrası net tutar yaklaşık 3.300–3.500 TL civarında olur.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
İş Kanunu m.41'e göre haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesai sayılır. Normal fazla mesaide saat başı ücret %50 artırımlı (yani 1,5 katı) ödenir. Hafta tatili veya resmi tatilde yapılan çalışmada ise ücret 2 katına çıkar. Saatlik ücret; aylık brüt maaş ÷ (26 iş günü × 7,5 saat) formülüyle bulunur.
Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi?
Evet. İşçi isterse fazla mesai ücretini almak yerine fazla çalıştığı her saat için 1,5 saat serbest zaman kullanabilir. Bu tercih işçinin onayıyla yapılır ve hak edilen izin altı ay içinde kullandırılmak zorundadır.
Yıllık fazla mesai sınırı nedir?
İş Kanunu'na göre bir çalışan yılda en fazla 270 saat fazla mesai yapabilir. Bu sınırın üzerindeki çalışma yasal değildir; buna rağmen çalıştırılırsa ücret talep hakkı doğar ancak işveren idari para cezasıyla karşılaşabilir.
Fazla mesai ücreti bordrodan ayrı mı ödenir?
Hayır. Fazla mesai ücreti aylık ücrete eklenerek aynı bordro döneminde ödenir. Vergi ve SGK kesintileri de normal maaşla birlikte hesaplanır. Bu nedenle fazla mesai ücreti üzerindeki vergi yükü, o ayki kümülatif gelir vergisi matrahınıza bağlıdır.
Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.41–43, Fazla Çalışma Yönetmeliği. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.